Bursa, tarih boyunca geleneksel el sanatlarıyla Anadolu’nun önemli kültürel merkezlerinden biri olmuştur. Birinci bölümde kaşıkçılık, çorapçılık, saraçlık, İznik çinisi ve Karagöz tasvir yapımı gibi kaybolmaya yüz tutmuş zanaatlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise Bursa’nın diğer kıymetli geleneksel el sanatlarını ele alıyoruz.
Havluculuk:
XVIII. yüzyıldan itibaren el tezgahlarında dokunan Bursa havluları, geleneksel hamam kültürünün ayrılmaz bir parçası olmuştur. Hediyelik olarak da tercih edilen işlemeli havlular, Kapalıçarşı’daki havlucular çarşısında halen satılmaktadır.
Semercilik:
Gürgen ağacı, saz ve keçi derisi kullanılarak üretilen semerler, hem binek hem de yük hayvanları için yapılırdı. Bugün kullanım alanı azalsa da turistik minyatür semerler hala yapılmaktadır.
Bıçakçılık:
Osmanlı ordusunun silah ihtiyacını karşılayan Bursa bıçakçıları, bugün coğrafi işaretli ürün olarak Bursa Bıçağı’nı yaşatıyor. Remzi Usta’nın Atatürk’e gönderdiği bıçaklar da bu geleneğin ne kadar değerli olduğunun bir göstergesidir.
Çömlekçilik:
Killi topraktan yapılan çömlekler, Mustafakemalpaşa’da darbuka ve düdük gibi formlarda üretilmeye devam etmektedir. Ayrıca, Anadolu’nun binlerce yıllık çömlek kültürü, Bursa’da yaşamaktadır.
Çarıkçılık:
Manda derisinden üretilen çarıklar, tarlada ve gündelik yaşamda kullanılan geleneksel ayakkabılardır. Ancak günümüzde, sadece halk dansları toplulukları ve hediyelik eşya üreticileri tarafından yaşatılmaktadır.
Kasnakçılık:
Mobilya ve müzik aletlerinden elek ve sofra kasnaklarına kadar geniş kullanım alanı bulunan kasnakçılık, özellikle Mustafakemalpaşa’da geleneksel yöntemlerle sürdürülüyor.
Hasırcılık:
Aksaz ve karakofa sazlarıyla yapılan hasırlar, zembil, damacana koruyucu ve şemsiyelik gibi alanlarda kullanılmaktadır. Üretimi Mustafakemalpaşa’da halen sürmektedir.
Yorgancılık:
Yün ve pamukla doldurulan geleneksel yorganlar, gelin çeyizlerinin vazgeçilmez unsurudur. Kapalıçarşı’daki Yorgancılar Çarşısı, bu kültürün bugün de yaşadığı ender örneklerden biridir.
İğne Oyası:
Geleneksel motiflerle süslenen iğne oyaları, zarafetin sembolüdür. Bursa’da takı ve tekstil ürünlerinde modern dokunuşlarla hala kullanılmaktadır.
Yatık (Matara) Yapımı:
Köylülerin su taşıması için kullandığı yatıklar, dağ köylerinde hala el emeğiyle üretilmektedir.
Kündekâri Sanatı:
Bursa Ulucami minberinde kusursuz bir örneğini gördüğümüz kündekâri sanatı, geometrik geçme parçalarla yapılır. Yeni camilerde bu teknikle yapılan eserler geleneği yaşatmaktadır.
Süpürgecilik:
Ev ve bahçe temizliğinden nazarlık olarak çeyizlere kadar geniş bir kullanım alanı olan süpürgeler, bu nedenle Mustafakemalpaşa, Yenişehir ve Orhaneli gibi ilçelerde üretilmeye devam ediyor.
Fıçıcılık:
Meşe ve kestane ağaçlarından yapılan fıçılar, zeytin, peynir ve şarap gibi gıdaların saklanmasında kullanılır. Ayrıca, Bursa’nın İznik ve İnegöl ilçelerinde hala ustaları bulunmaktadır.
Alem Sanatı:
Minare ve kubbe tepelerinde kullanılan alemler, geleneksel Türk-İslam sanatının önemli bir parçasıdır. Bu nedenle, Bursa’da geleneksel usullerle üretilmeye devam edilmektedir.
Takunyacılık (Nalıncılık):
Suya dayanıklı kayın ağacından yapılan takunyalar, hamam kültürünün vazgeçilmezidir. İnegöl’de takunya üretimi hala sürdürülmektedir.
Geçmişten bugüne uzanan bu eşsiz zanaatlar, Bursa’nın ruhunu ve tarihini yaşatıyor. Eğer siz de tarihle iç içe bir deneyim yaşamak isterseniz, Bursa’nın geleneksel el sanatlarını keşfettikten sonra İskender şubelerimizde Bursa Döner Kebabı’nın tadına varmaya davetlisiniz. Rezervasyon için arayabilirsiniz.
📍Bursa Heykel Atatürk Cad. No:60 – küçük tarihi mavi dükkan
📍Bursa Korupark AVM
📍Bursa Downtown AVM
Kaynakça: